రక్తపోటు (Blood Pressure)
రక్తపోటు (Blood Pressure) అంటే ఏమిటి?
రక్తపోటు (Blood Pressure) అంటే మన హృదయం (గుండె) రక్తాన్ని శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు
పంపేటప్పుడు, రక్తం రక్తనాళాల గోడలపై కలిగించే ఒత్తిడి.
మన గుండె పనితీరును ఒక సింపుల్ పంపింగ్ మెషీన్తో పోల్చి Systole మరియు Diastole
అంటే ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
సిస్టోల్ మరియు డయాస్టోల్
మన గుండె నిరంతరం కొట్టుకుంటూ ఉంటుంది కదా? ఆ ఒక్కసారి గుండె కొట్టుకోవడాన్ని
(Heartbeat) రెండు దశలుగా విభజించవచ్చు
సిస్టోల్ (Systole - గుండె ముడుచుకోవడం):
గుండె గట్టిగా ముడుచుకుని, తనలో ఉన్న రక్తాన్ని శరీర భాగాలన్నింటికీ బలంగా పంపింగ్
చేసే దశ ఇది.
ఈ సమయంలో రక్తనాళాల మీద ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే బీపీ రీడింగ్లో పైన
ఉండే సంఖ్య (ఉదాహరణకు 120) దీనిని సూచిస్తుంది.
డయాస్టోల్ (Diastole - గుండె విశ్రాంతి):
రక్తాన్ని పంప్ చేసిన తర్వాత, గుండె తిరిగి విచ్చుకుని (విశ్రాంతి తీసుకుని) తర్వాతి సారి
పంప్ చేయడానికి సిద్ధంగా రక్తాన్ని నింపుకునే దశ ఇది.
ఈ సమయంలో రక్తనాళాల మీద ఒత్తిడి తక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే బీపీ రీడింగ్లో కింద
ఉండే సంఖ్య (ఉదాహరణకు 80) దీనిని సూచిస్తుంది.
డయాస్టోలిక్ ప్రెజర్ (కింద ఉండే సంఖ్య) పెరగడం
పైన చెప్పుకున్నట్టు గుండె విశ్రాంతి తీసుకునే సమయంలో కూడా రక్తనాళాల్లో ఒత్తిడి
తగ్గకపోవడాన్ని High Diastolic Pressure అంటారు. ఇది 80 లోపు ఉండాలి, కానీ 90 దాటితే
ప్రమాదకరం.
ఇది ఎందుకు పెరుగుతుంది?
రక్తనాళాల బిగుతు: రక్తనాళాలు మెత్తగా ఉండాల్సింది పోయి, గట్టిపడటం వల్ల ఒత్తిడి
పెరుగుతుంది.
జీవనశైలి : ఎక్కువ ఉప్పు తినడం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, మరియు అధిక ఒత్తిడి.
అలవాట్లు : ధూమపానం మరియు మద్యపానం రక్తనాళాల గోడలను దెబ్బతీస్తాయి.
దీనివల్ల వచ్చే నష్టాలు:
గుండె విశ్రాంతి తీసుకునే సమయంలో కూడా ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉంటే, అది నేరుగా గుండె
కండరాల మీద మరియు కిడ్నీల మీద ప్రభావం చూపుతుంది.
దీర్ఘకాలంలో ఇది గుండెపోటు (Heart Attack) లేదా పక్షవాతం (Stroke) వచ్చే అవకాశాలను
పెంచుతుంది.
మనం చేయవలసినవి:
ఆహారం: రోజుకు 5 గ్రాముల కంటే తక్కువ ఉప్పు తీసుకోవాలి. పండ్లు, ఆకుకూరలు
ఎక్కువగా తినాలి.
వ్యాయామం: రోజూ వ్యాయామం చేయడం వల్ల రక్తనాళాలు మృదువుగా మారి, రక్తం సాఫీగా
ప్రవహిస్తుంది.
నిద్ర: రోజుకు 7-8 గంటల ప్రశాంతమైన నిద్ర బీపీని అదుపులో ఉంచుతుంది.
పైన ఉండే సంఖ్య (Systole) మన పని వేగాన్ని సూచిస్తే, కింద ఉండే సంఖ్య (Diastole) మన
శరీరం ఎంత ప్రశాంతంగా ఉందో సూచిస్తుంది. కాబట్టి ఈ రెండింటినీ అదుపులో ఉంచుకోవడం
చాలా ముఖ్యం.
సాధారణంగా సిస్టోల్ (పైన ఉండే సంఖ్య) లేదా డయాస్టోల్ (కింద ఉండే సంఖ్య) - ఈ రెండింటిలో
ఏది పెరిగినా దానిని రక్తపోటు (BP) గానే పరిగణిస్తారు.
అయితే, వైద్య పరంగా వీటిని ఇలా అర్థం చేసుకోవాలి:
ఏ రీడింగ్ పెరిగితే ఏమంటారు?
* సిస్టోలిక్ హైపర్ టెన్షన్ : కేవలం పైన ఉండే సంఖ్య మాత్రమే ఎక్కువగా ఉండటం (ఉదా:
150/80). ఇది సాధారణంగా 50 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
* డయాస్టోలిక్ హైపర్ టెన్షన్: కేవలం కింద ఉండే సంఖ్య మాత్రమే ఎక్కువగా ఉండటం
(ఉదా: 120/100). ఇది యువకులు మరియు మధ్యవయస్కులలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
* మిశ్రమ హైపర్ టెన్షన్: పైన, కింద రెండు సంఖ్యలు పెరగడం (ఉదా: 150/95).
ఏది ఎక్కువ ప్రమాదకరం?
నిజానికి రెండు సంఖ్యలూ ముఖ్యమే, కానీ కాలక్రమేణా వీటి ప్రాధాన్యత మారుతుంటుంది
* యువకులలో (50 ఏళ్ల లోపు): కింద ఉండే సంఖ్య (Diastole) పెరగడం అనేది గుండె
ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుందనడానికి ప్రధాన సంకేతం.
* పెద్దవారిలో (50 ఏళ్ల పైబడిన వారిలో): పైన ఉండే సంఖ్య (Systole) పెరగడం అనేది
రక్తనాళాలు గట్టిపడ్డాయని మరియు స్ట్రోక్ లేదా హార్ట్ ఎటాక్ వచ్చే అవకాశం ఉందని
సూచిస్తుంది.
ముఖ్య గమనిక:
పైన ఉన్న సంఖ్య అయినా, కింద ఉన్న సంఖ్య అయినా సరే, నిర్దేశించిన పరిమితిని దాటితే అది
మీ గుండె మరియు రక్తనాళాల మీద అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. కాబట్టి ఏ ఒక్కటి ఎక్కువగా
ఉన్నా అది బీపీ ఉన్నట్టే లెక్క. రెండింటినీ అదుపులో ఉంచుకోవడం ఆరోగ్యానికి అవసరం.
No comments:
Post a Comment